Bu kısımda anahtar kelimelere göre konulara ulaşmanız mümkün olacak. Şu an veritabanımızı henüz oluşturmadığımız için anahtar kelimelere ulaşamamaktasınız.

  • Depresyon ölçekleri

  • Beck

Şizofreni


Şizofreni, genellikle genç yaşlarda başlayan, kişinin dış dünyadan uzaklaşarak içine kapandığı; duygu, düşünce ve davranışlarında önemli bozuklukların ortaya çıktığı, beynin yapı ve işleyişinde değişiklerin saptandığı, kronik seyirli biyolojik bir beyin hastalığıdır.


Belirtiler

Bu hastalarda gerçek dışı algılar ve düşünceler, toplumdan uzaklaşma, öz bakımda, düşünce üretiminde, soyut düşünme becerisinde ve duygusal ifadelerde azalma sık görülen belirtilerdir. Şizofrenin nokta yayğınlığı binde 5 gibi azımsanmayacak bir rakamdır.


Hastalığı etkileyen etmenler


1.Cinsiyet ve yaş: Erkek / kadın oranı 1.4 civarındadır.Erkeklerde 25-35 yaş arasında ,kadınlarda ise yaklaşık 5 yıl sonra hastalığın görülme sıklığı artmaktadır.


2.Sosyoekonomik düzey: hastalık sosyoekonomik düzeyin daha düşük olduğu toplumlarda daha fazla görülür.


3.Göçmenlik: göçmenlerde daha yüksek oranda şizofreni hastalığının görülmesi ayrımcılık ve psikososyal faktörlerle ilişkili olduğu düşünülmektedir.


4. Sehirde yaşamanın kırsal alanda yaşamaya göre riski 2 ile 4 kat arttığı saptanmıştır.


5.Doğum mevsimi: Kış sonu ve bahar başlarında risk daha fazladır. Bu durum, kışın hamilelik ve doğum komplikasyonlarının artması, beslenme bozuklukları ve bazı enfeksiyonlara yakalanma riskinin yüksek olması ile ilgilidir.


6.Hamilelik döneminde maruz kalınan bazı enfeksiyonlar (influenza,pnömoni,bronşit,rubella,menenjit gibi) şizofreni riskini arttırmaktadr.Aynı zamanda hamilelik sürecince beslenmede yaşanabilecek aksaklılar da etkendir.


7.Rh uyuşmazlığı:Rh negatif annenin Rh pozitif bebeğe hamile kalması şizofreni riski ile ilişkili bulunmuştur.


8.Yaş: Yapılan çalışmalrdan elde edilen sonuçalr ileri anne ve baba yaşının şizofreni hastalığının çocukta ortaya çıkma riskini arttırdığı saptanmıştır.


9.Esrar : Esrar kullanan bireylerde zeminde uygun genetik yapı da mevcut ise , şizofreni hastalığının ortaya çıkma riskinin arttığı yapılan çalışmalar ile bilinmektedir.


10. Genetik etmenler:Birinci derece akrabalarında şizofreni olan kişilerde risk yaklaşık 10 kat artmıştır.Hem anne hem babası şizofreni olan bireylerde ise risk risk % 50 civarındadır.Eş yumurta ikizlerinde ise ikizin hasta olduğu durumda risk % 60 ları geçmektedir.


Şizofreni Tanı kriterleri


DSM- V e göre1

A.Aşağıdaki belirtilerden ikisinden (ya da daha çoğundan) her biri, bir aylık (ya da başarı ile tedavi edilmişse daha kısa) bir sürenin önemli bir kesiminde bulunur. Bunlardan en az birinin 1,2 ya da 3 olması gerekir


1.Sanrılar

2.Varsanılar

3.Darmadağın konuşma

4.İleri derecede dağınık davranış ya da katatonik davranışı

5.Silik (negatif) belirtiler


B.İş ,kişilerarası ilişkiler ya da kendine bakım gibi ,bir ya da birden çok ana alanda işlevsellik düzeyi bozulmuştur.


C.BU bozukluğun belirtileri en az 6 ay sürer.Bu sürenin en az bir aylık dönemi A tanı kriterleirni kapsamaktadır.


D.Şizoaffektif bozukluk ya da psikoz özellikleri gösteren depresyon ve bipolar bozukluk dışlanır


E. Bu bozukluk ,bir maddenin ya da başka bir sağlık durumunun fizyolojiyle ilgili etkilerine bağlanamaz


F.Otizm açılımı kapsamında bir bozukluk yada çocuklukta bir iletişim bozukluğu öyküsü varsa ,şizofreni tanısı konulabilmesi için gerekli diğer belirtilerin yanı sıra belirgin sanrılar ya da varsanılar da en az bir aylık bir süreyle varsa , ayrıca şizofreni tanısı da konur.


Tedavi


İlaç tedavisi

Şizofrenin tedavisinde antipsikotik ilaçlar kullanılmaktadır.Bunları 1 ve 2 nci kuşak olarak incelediğimizde;


Birinci kuşak ilaçlar içerisinde klorpromazin, mezoridazin, trifluoperazin, flufenazin, haloperidol, pimozid, zuklopentiksol ,flupentiksol yer almaktadır. Bu gruptaki ilaçlar dopamin reseptör antagonizması üzerinden etkilerini göstermektedirler.


İkinci kuşak antipsikotikler olarak adlandırılan ilaçlar içerisinde ise sülpirid, amisülpirid, klozapin, ketiyapin, risperidon, ziprasidon, aripipirazol ve sertindol gibi ilaçlar yer almakla beraber bu ilaçların etki mekanizmaları daha farklıdır.


Kısaca reseptörler üzerine etkilerine bakarsak;


1.Dopamin ve serotonin reseptörlerine antagonizma gösterirler

2.Asetilkolin salınımında artış, noradrenalin reseptör antagonizması

3.Kısmi dopamin reseptör antagonizması

4.Seçici dopamin reseptör antagonizması olarak değerlendirebiliriz


Elektrokonvulzif tedavi

Tedaviye dirençli hastalarda antipsikotik ilaçlara ek olarak elektrokonvulzif tedavi de kullanılmaktadır. Böylece tedavi yanıtta hızlanma görülebilmektedir.

Transkraniyal manyetik Stimülasyon

TMS uygulaması şizofreni belirtileri üzerine etkisini inceleyen çalışma bulguları tutarlı değildir. Bu nedenle bu yöntemin etkili bir tedavi aracı olarak kabul görmesi için daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır.


Ruhsal toplumsal tedavi biçimleri:


Bireysel tedavi:

Psikodinamik yönelimli ,kişilerarası ilişkilere odaklı ,bilişsel davranışcı yöntemleri kullanan yada beceri geliştirmeye odaklanan biçimlerde de uygulanabilir.

Grup tedavisi:

Bireysel olarak uygulanan tedavinin grup ortamında uygulanmasıdır.yatan hastalara ,ayaktan izlenen hastalara ve hasta yakınlarına açık ve kapalı gruplar şeklinde uygulanabilir.

Toplumsal Beceri Eğitimi:

Toplumsal ve mesleki işlevsellikleri fazlaca bozulmuş olan hastalara bireysel ve bağımsız yaşama becerilerini artırmaya yönelik olarak geliştirilmiş olan bir eğitimdir.



Dr. Kadir AŞÇIBAŞI


1American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. Text citation: (American Psychiatric Association, 2013)

2Şizofreni ve Diğer Psikotik Bozukluklar, TPD Yayınları

3Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Cilt 1, Orhan ÖZTÜRK, Aylin ULUŞAHİN

Not: Bu makalenin içeriği yalnızca genel bilgi verme amaçlıdır ve sağlık görevlilerinin tavsiyelerinin yerine geçecek şekilde ele alınmamalıdır. Eğer hastalık şüphesi duyuyorsanız en yakın ruh sağlığı birimine ya da sağlık kuruluşuna başvurun.




  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16